Edebiyat Türleri Nelerdir


0

Edebiyat,yazar ve şairlerin geçmiş zamanlarda ele aldıkları konuları yazıya ve şiire dökmesine farklı konuları dahil etmesine denir. Yazarların şiir ve yazılarında kullandıkları dil,tarz ve üslubuna göre yazının içeriği belirlenir.Bir ulusun çağlar boyu yarattığı sözlü ve yazılı dil ürünlerini ve onların yazarlarını bilimsel bir yöntemle tarihi akış içinde inceleyen bilim dalına edebiyat tarihi denir.Edebiyat tarihi bir ulusun geçmişteki düşünce yapısını, dünya anlayışını, kültür ve uygarlık birikimini yeni kuşaklara aktarır. Böylece kuşaklar arasında köprü kurarak yeni kuşakların daha iyiyi, doğruyu, güzeli bulmalarına yardımcı olur.Yazım türleri,bir yazıyı yazarken yazının yazılı şekli,türü,anlamı,içeriği,uzunluğu  belirlemektedir. Yazım türleri nazım ve nesir olarak 2’ye ayrılır. 

Nazım Olarak Yazılan Edebiyat Türleri 

-Destan:Tarihte birçok yazılmış destan bulunmaktadır. Destan genel olarak tarihi olayların en az bir bölümünden esinlenilmiş yarı tanrısal özellikleri olan kahramanların konu edildiği efsaneler olarak tanımlanabilmektedir.Destanlar gerçek yaşamdan öge ve anlam taşır anlatımda abartılı bir dil kullanılır.Genel olarak destansı anlatım olağanüstü anlatım olarak bilinir.

-Şiir:Dizeler halinde genelde kafiyeli olarak yazılmaya özen gösterilen ve çoğunlukla imgeler yoluyla okuyucuda duygusal bir etki bırakan yazı türüdür.Şiir sanatı ritmik şekilde yazılır veya okunur, güzel, hayali ve üstün duyguları anlatma amacı ile yazılan bir türdür. Şiirin en belirgin özelliği mısralar halinde yazılması ve anlatımının sıradanlıktan uzak olmasıdır.Şiir konuları genel olarak belli bir konu üzerine belirlenmese de eski şairler tarafından aşk ve şarap üzerine bazen de bakış açısına göre siyaset üzerine konu alındığı görünmektedir.

-Mesnevi:Mesneviler özellikle geçmişte Divan Edebiyatında görünmektedir. er beyit kafiyeli yazıldığından bu yazı türü kullanılarak oldukça uzun metinler oluşturulmuş ve aşk, padişaha övgü, ahlak, dini öğretiler, savaş ya da kahramanlık gibi konularda yazılmıştır.Özellikle Arap,Fars ve Osmanlı tarihinde 2 beyit halinde kafiyeli olarak yazılmıştır.

-Ağıt:Türk devletlerindeki tarihi çok eskiye dayanan bu tür ilk sözlü yazının ilk ürünlerindendir.Ölüm teması hakim olan bu yazın türünde ölen bir kişinin arkasından duyulan hasretin, acının belirtildiği belirli bir makam ile okunan, yazılı gelenekte de belirli bir ölçü ile yazılan dörtlüklerdir. Türk Halk Edebiyatında yas tutulan, matem evlerinde sıkça karşılaşılan bir türdür.Günümüzde Doğu Anadolu Bölgesinde hala insanlar tarafından farklı dillerde ağıtlar söylenmektedir.

Nesir  Olarak Yazılan Edebiyat Türleri 

-Roman:Kurgulanmış ancak gerçekleşme olasılığı da var olan romanlarda, anlatım bir olayın etrafında şekillenir, karakterler oldukça detaylı anlatılır, kişi ve olay kadrosu istenildiği kadar geniş tutulabilir ve serbest anlatım biçiminde yazılırlar.Romanlar edebiyattaki destanlar ve efsaneler gibi sözlü edebiyat ürünlerinin yazılı dönemdeki versiyonu gibidirler, yani eski dönemlerdeki ürünler yüzyıllar içinde roman ile yer değiştirmiştir denebilir.Kısacası romanlar yan karakterlerin, ana karakterlerin, alt temaların, ana temaların, betimlemelerin kullanıldığı kurgulanmış uzun hikayelerdir.

-Hikaye/Öykü:Kurgulanmış ancak gerçekleşme olasılığı da bulunan bir olayın işlendiği düz yazı türüne denir.Hikayeler romanlara göre daha kısa ve kompakt bir anlatım ile yazılmaktadır, karakterler aşırı genişletilmez veya fazla karakter kullanılmaz.

-Tiyatro:Bir olay örgüsünün karakterlerce sahnede canlandırıldığı bir edebi türdür. İzleyici üzerinde bir etki bırakabilmek adına dekorlardan  ve tasarım giysilerden  yararlanılır, kısacası sahnelenme amacı güdülerek yazılan eserler tiyatro eserleridir ve tiyatro oyunları yetenekli kişilerce sergilenir. Kısacası bir eserin sahnelenmesi sanatına denmektedir.

-Makale:Makaleler genel olarak okuyucuyu bilgilendirmeyi amaçlayan, gazetelerde yayınlanan ve ciddi verilerle desteklenen, inandırma gayesi taşıyan düz yazılara denir. Ciddi bir dil ile yazılan makalelerde her konu tartışılabilir.Günümüzde makale yazma gücü olan birçok kişi kendine bir blog kurup kendi makalelerini de ele almaktadır.

-Masal:Sözlü edebiyatın ürünlerinden olan masallar uzun zamanlar boyunca anlatılagelmiş ve sonradan yazıya geçirilmiş eserlerdir. Evrensel temaların, karakterlerin hatta yerlerin işlendiği bu metinlerde eğitme esası vardır.Olayların sonucunda iyi olan karakterler bir ödüle kavuşurken kötü karakterler cezalandırılır. Olağanüstü öğeler barındıran masallarda yer ve zaman öğeleri verilmediğinden evrensel sayılmaktadır.

-Deneme:16.yüzyılda Fransız yazar Montaigne tarafından literatüre kazandırılan bu yazı türünde yazan kişinin seçtiği konu hakkındaki kişisel görüşlerine ve düşüncelerine yer verilmektedir.Deneme yazarken konu aşırı bir şekilde uzatılmamalı yani okuyucuyu sıkmadan okumaya itmelidir. Deneme, giriş,gelişme ve sonuç olarak üç kısımdan kısa kısa oluşturulmalıdır.

-Biyografi/Otobiyografi:Biyografiler herhangi bir kişinin hayatı,hayatından yazıca bahsedilmesine ve uygun bir dil ile anlatılmasına denilmektedir. Buradaki amaç topluma bir şekilde yararlı olmuş kişileri tanıtmak, hayatı ile başka kimseler örnek olmaktır.Bu kişiler sanatçı,şair,yazar,ünlü düşünür gibi kişiler olabilir.Sadece bu kişiler değil kendinizi anlattığınız metinde bunların içerisinde yer almaktadır.Burada dikkat edilecek husus yazım dilinizi  anlaşılır ve açık bir şekilde kullanmanız ve kişinin yaşadığı devrinin özelliklerinin de dikkate alınmasıdır. Tarafsızlık önemli bir özelliktir.

-Gezi yazısı:Yazan kişinin gezdiği ve gördüğü yerlerle ilgili deneyimlerini anlatan yazım türlerine denir.Bu yazıda gezi sırasında alınan notlar hikayeleştirilerek okuyucuya aktarılmak istenir.

-Anı:Geçmişin anlatıldığı yazılara anı denmektedir. Burada olaylar anlatıcının bakış açısından anlatılır yani okuyucu yazarın bakış açısı ile sınırlıdır. Yazar istediği şekilde anlatımı gerçekleştirebilir.

-Eleştiri:Bir sanat eserinin ve sanatçının iyi veya kötü yanlarını bulup göstermek amacı güdülen yazı çeşididir. Eserler her yönüyle incelenir ve değerlendirilir. Genel sonuçlara varılmakla birlikte eleştiri nesnel veya öznel olarak yapılabilmektedir.

-Sohbet:Yazarın herhangi bir konunun fazla derinine inmeden, sanki karşısında biri varmışçasına yazdığı yazılara denmektedir. Soru cevap şeklinde olabilirken, genellikle resmi bir hava içinde yazılmazlar. Söyleşi de denmektedir.

-Mizah:Eğlence amacı güdülen bu yazılarda okuyucuya hayattaki komik ve eğlenceli anların veya yönlerin de ortaya konduğu eserlerdir. Okuyucuyu eğlendirme amacının yanında öğreti amacı da güdülebilmektedir. Mizah bir edebi tür değil daha çok yöntemdir. Roman, hikaye veya denemeler de mizah yoluyla yazılabilmektedir.




OR


Note: Your password will be generated automatically and sent to your email address.

Forgot Your Password?

Enter your email address and we'll send you a link you can use to pick a new password.



OR


Forgot your password?


OR


Note: Your password will be generated automatically and sent to your email address.

Forgot Your Password?

Enter your email address and we'll send you a link you can use to pick a new password.