İslamda ve Felsefede adalet nedir ?


0

Adalet, dinimiz İslâm’ın en çok önem verdiği konulardan birisidir. “Hakkı teslim etmek ve kim olursa olsun eşit muamelede bulunmak” manasına gelir. Peygamberimiz buna çok dikkat eder, “suçu işleyen kızım Fatıma bile olsa cezasını veririm” buyururdu. Adaletin hem felsefik hemde islam açısından önemi nedir ? bakalım.

İslamda Adalet Nedir?

Adalet, bir kişinin yüce Allah huzurunda onun yaptığımız her şeyi gördüğünün bilinciyle beraber her şeyi layık olduğu yere koymak, doğru hüküm vermek haksızlıktan sakınmaktır. Adaletin zıddı zulüm, haksızlık, adam kayırmak gibi kötü davranışlardır. Hz. Adem’den son Peygamber Hz.Muhammed (sav)’e kadar gelen bütün peygamberler hak ve adalet anlayışını insanlara tebliğ etmek için gönderilmişlerdir.

İslam dininde adalet denince din, dil, ırk, cinsiyet ve ülke farkı gözet¬meden insanlara, insan olarak yaratıldıkları için eşit davranmak ve Allah’ın insana doğuştan verdiği can, mal, akıl, namus ve din gibi insan için hayati önem arzeden hakları korumak akla gelir. Kahraman ecdadımız tarihte bu anlayışla hareket ettiği için asırlarca farklı kültür ve farklı ırklara mensup milyonlarca insanın kardeşçe, huzur içinde bir arada yaşamalarını sağlamıştır.

İslam Dininde Adalet ile İlgili Ayet Buyurur ki : ”Ey iman edenler! Kendinizi ana babanız ve yakınlarınızın aleyhine de olsa Allah için şahitlik yaparak adaleti titizlikle ayakta tutan kişiler olun (menfaatiniz ve yakınlarınızın hatırı için doğruluktan ayrılıp yalancı şahitliği yapmayınız. Zira Allah’ın belası ve laneti yalancılar üzerinedir.” ”Ey iman edenler! Allah için hakkı titizlikle ayakta tutan ve adaletle şahitlik eden kimseler olun. Bir topluma olan kin ve nefretiniz sizi asla onlara karşı adaletsizliğe sevketmesin.” ”Allah size mutlaka emanetleri ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder.”

Felsefede Adalet Nedir ?

Felsefede adalet kavramı Aristoteles ve Platon tarafından ortaya koyulmuştur. Liberal kuramın ilk anlamdaki eşitlik kavrayışı, kişiye özel fikri yani bireyci savunmalardan kaynaklanır. Bireylerin doğal haklara sahip olduğu inancındaki liberal kuramcılar açısından her bireyin “eşit ve özgür” doğması, tüm bireylerin eşit ahlaki değerde olduğu sonucunu doğurur. Bu sonuç, her insanın sadece insan olma sıfatıyla benzer bir saygıyı hak ettiği yolundaki inancı ortaya koyarak insan haklarının da temelini oluşturur.

Liberal kuramın ikinci anlamdaki eşitlik anlayışı, biçimsel eşitlik olarak da adlandırılabilir. Buna göre temel haklar açısından tüm bireyler eşittir ve aynı biçimsel statüden faydalanabilirler. Başka bir deyişle haklar, herhangi bir gruba ya da sınıfa ayrıcalık tanınmaksızın tüm bireyler arasında eşit olarak dağıtılmalıdır.Bu bakış tamamen felsefik bakış açısı olarak açıklanır. Liberal bakış açısından sosyal statüler ya da cinsiyet, ırk, renk gibi doğuştan gelen tesadüfi farklar, bireylerin aynı haklardan faydalanmalarının önünde engel oluşturamaz. Biçimsel eşitlik anlayışının uygulamada kendisini gösterdiği iki alan söz konusudur: Siyasi eşitlikler ve yasal eşitlikler olarak ikiye ayrılır .

Siyasi Eşitlik Nedir ?

İnsanların özgür düşüncelerini belirtebildiği bir dünyada yaşadığımızı kabul edersek insanların niteliksel eşitliği fikrine dayanan, etikle siyasetin birbirinden tamamen ayrı olarak ele alındığı modern siyaset felsefesinin adaletidir. Adaletin olduğu bir ülkede fikirlerini özgürce söyleyebilmek ve bunun karşılığında hiçbir şiddete uğramamak siyasetin eşit olduğu ve fikirlerin özgür bir biçimde dile getirildiği anlamına gelir.

Yasal Eşitlik Nedir ?

Özgürlüklerle ilgili önemli bir kural da, yasa önünde eşitlik kuralıdır. 1982 Anayasası, 1961 Anayasasına göre, eşitlik ilkesini daha ayrıntılı bir biçimde düzenlemiş, hakların ve özgürlüklerin tanınmasında ve uygulamasında, ırk, dil, renk, siyasi düşünce, cinsiyet, felsefi inanç, mezhep ve din benzeri nedenlerle ayırım yapılamaz, hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz kuralını koymuştur. Anayasa, bu kuralla da yetinmeyerek, devlet organlarının ve yönetimin, bütün hareketlerinde yasa önünde eşitlik kuralına uygun olarak hareket etmek zorunda olduklarını da ayrıca belirtmiştir.




OR


Note: Your password will be generated automatically and sent to your email address.

Forgot Your Password?

Enter your email address and we'll send you a link you can use to pick a new password.



OR


Forgot your password?


OR


Note: Your password will be generated automatically and sent to your email address.

Forgot Your Password?

Enter your email address and we'll send you a link you can use to pick a new password.